(O)GGz Spiegel = Wmo vanuit cliëntenperspectief
Cliënten toetsen gemeentelijk Wmo-beleid én gemeenten krijgen feedback, waarmee ze hun hulp- en zorg aan kwetsbare burgers kunnen verbeteren. Dat is de kern van het landelijke samenwerkingsproject de (O)ggz-spiegel. Daarin werken tot nu toe 18 RCO's Regionale Cliëntenorganisaties) samen met het LPGGz en Vo!ce. Ook Cliëntenbelang Amsterdam werkt mee. Het project is in 2009 gestart en loop tot eind 2011.
Met dit project willen we bereiken dat gemeenten een Wmo-beleid gaan (uit)voeren dat door de doelgroepen zélf wordt gedragen. Tot die doelgroepen behoren mensen met langdurende psychiatrische problematiek, dak- en thuislozen, verslaafden en mensen in de maatschappelijke opvang. Want wat vinden zij zelf nu van dat gemeentelijk beleid? Wat hebben ze nodig? En weet de gemeente dat eigenlijk wel? Dit najaar zijn wij begonnen met het bestuderen van beleid en het afnemen van interviews.
Aanpak
In 2010 is 50% van de gemeenten door getrainde vrijwilligers van de Regionale Cliëntenorganisaties (RCO's) benaderd, in 2011 oplopend tot 80%. De vrijwilligers van het RCO toetsen het Wmo-beleid met vragenlijsten die door Movisie zijn ontwikkeld. In Amsterdam toetsen onze vrijwilligers met studenten van de Hoge School van Amsterdam het beleid van de centrale stad en van vier stadsdelen (centrum, west, noord en zuidoost). De vragenlijsten zijn gebaseerd op criteria die door de doelgroepen zélf zijn aangedragen. Voor gemeenten biedt dit project een unieke gelegenheid om de soms moeilijk bereikbare (O)GGz-doelgroepen te raadplegen en te betrekken bij gemeentelijk beleid.
Voor wie?
In de (O)GGz-spiegel staan mensen met psychiatrische of psychosociale problematiek centraal. Het gaat om hún wensen en behoeften op het gebied van ondersteuning en participatie. U kunt denken aan mensen met een psychiatrische stoornis of verslavingsproblematiek, maar ook aan mensen die te maken hebben met huiselijk geweld, dak- en thuislozen en probleemgezinnen. Het gaat om mensen die veelal zelfstandig wonen of in zorginstellingen. We onderzoeken wat gemeenten voor deze mensen doen, hoe deze burgers de uitvoering van het beleid ervaren en wat verbeterd kan worden.
Waarom is dit nodig?
Gemeenten hebben anno 2010 meer verantwoordelijkheden voor mensen met psychiatrische of psychosociale problematiek dan pakweg tien jaar geleden. Sinds 2007 is de Wmo van kracht. Gemeenten dienen ál hun kwetsbare burgers ondersteuning te bieden bij participatie. Die opdracht is nog zwaarder gaan wegen nu de toegang tot begeleiding uit de AWBZ is verscherpt en gemeenten de gevolgen daarvan moeten oplossen. Voor mensen met psychosociale problematiek ligt de verantwoordelijkheid voor de vroegere AWBZ-begeleiding zelfs geheel bij gemeenten.
(O)GGz-doelgroep onbekend
Veel gemeenten (en stadsdelen) zoeken nog hoe zij deze (nieuwe) taken voor deze (nieuwe) doelgroepen inhoud moeten geven. De (O)GGz-doelgroep is voor hen nog relatief onbekend. Daarbij komt dat de doelgroep soms moeilijk bereikbaar is. De mensen om wie het gaat blijven zo buiten beeld en hun wensen en belangen onderbelicht. De (O)GGz-spiegel helpt om de behoeften en ervaringen van deze doelgroep in kaart te brengen én om gemeenten aan te sporen het Wmo-beleid meer cliënt gericht te maken.
Wat heeft de gemeente eraan?
Gemeenten en belangenbehartigers krijgen met de (O)ggz-spiegel feedback van kwetsbare doelgroepen op het gemeentelijk WMO-beleid en de uitvoering daarvan. De resultaten bieden aanknopingspunten om samen in gesprek te gaan over gewenste verbeteringen. De resultaten kunnen per gemeente en stadsdeel worden vergeleken met het landelijk gemiddelde: op welke onderdelen doen wij het goed en op welke onderdelen (nog) niet? Gemeenten kunnen gebruik maken van de kennis en ervaring binnen de doelgroepen en de RCO's. Op deze manier houden cliënten de gemeente(n) daadwerkelijk een spiegel voor.
Wat hebben onze doelgroepen eraan?
Een ander belangrijk resultaat van dit project is empowerment van de doelgroepen. Vrijwilligers van RCO’s krijgen ondersteuning en training bij het uitvoeren van onderzoek en belangenbehartiging. Het feit dat zij zélf actief aan de slag gaan met het gemeentelijk beleid past dan ook helemaal in de Wmo-gedachte.
Samenwerking
De (O)GGz-spiegel is een samenwerkingsproject van het Landelijk Platform GGz en Cliëntenbond-Vo!ce, de koepel van regionale cliëntenorganisaties. Gezamenlijk vertegenwoordigen we circa 850.000 mensen die jaarlijks een beroep doen op de GGz of OGGz. In het Programma Lokale Versterking van het Landelijk Platform GGz is de afgelopen jaren een basis gelegd voor de participatie van de (O)GGz-doelgroepen in gemeentelijk beleid. Bij de ontwikkeling van de vragenlijsten en de verwerking van de resultaten werken we samen met MOVISIE.